मुग लागवडीची संपूर्ण माहिती Mung cultivation information In Marathi

Mung cultivation information:- नमस्कार शेतकरी मित्रांनो Krushimadat या वेबसाईट मध्ये आपले स्वागत आहे. मुगाची लागवड जगाच्या अनेक भागांमध्ये, विशेषतः आशियामध्ये केली जाते. मूग पीक भारतातील एक महत्त्वपूर्ण पिकांपैकी एक आहे. ही पिवळ्या, हिरव्या किंवा काळ्या रंगाची असू शकते. मूग हे एक वार्षिक पीक आहे जे उष्ण आणि समशीतोष्ण हवामानात चांगले वाढते. हे पीक पावसाळ्यात आणि रब्बी हंगामात घेतले जाऊ शकते.

Mung cultivation information
Mung cultivation information

मुग लागवडीची संपूर्ण माहिती Mung cultivation information

मूग थेट शेतात पेरता येतो किंवा रोपांपासून लावता येतो. पेरणीची खोली सुमारे 3-5 सेमी असते आणि पंक्तीतील अंतर साधारणपणे 30-45 सेमी असते. मूग हे पीक अनेक देशांमधील पौष्टिक मुख्य अन्न आहे, जे अन्न सुरक्षा आणि आहारातील विविधतेत योगदान देते. मूग हे पीक आहारातील फायबर, जीवनसत्त्वे (विशेषतः ब जीवनसत्त्वे) आणि खनिजे (लोह, मॅग्नेशियम, पोटॅशियम) यांचा उत्कृष्ट स्रोत आहे.मूग पिकाची संपूर्ण माहिती खाली दिलेली आहे.

हवामान व जमीन Weather and Land:-

मूग लागवड करण्यासाठी योग्य जमिनीची निवड करणे महत्त्वाचे आहे. ही जमीन चांगली निचरा होणारी आणि मध्यम ते हलकी असावी. मूग लागवड करण्यासाठी pH 6.5 ते 7.5 च्या दरम्यान असलेल्या जमिनी योग्य आहेत. मुगाच्या चांगल्या वाढीसाठी 25°C ते 35°C (77°F ते 95°F) दरम्यान तापमान आवश्यक आहे. यशस्वी लागवडीसाठी दंव-मुक्त परिस्थिती आवश्यक आहे. मूग जास्त आर्द्रतेसाठी संवेदनशील आहे. त्याच्या वाढीच्या काळात, शक्यतो 600 मिमी ते 1000 मिमी दरम्यान, चांगल्या प्रकारे वितरित पाऊस आवश्यक आहे.

पूर्वमशागत pre-cultivation:-

मूग पीक लागवड करण्यापूर्वी, जमिनीची चांगल्या प्रकारे मशागत करणे आवश्यक आहे. यासाठी दोन ते तीन वेळा नांगरणी करणे आवश्यक आहे. नांगरणीनंतर, कुंड्या तयार करणे आवश्यक आहे. कुंड्या 15 ते 20 सेमी खोल आणि 30 ते 40 सेमी रुंद असाव्यात.

मूग पेरणीचा कालावधी Sowing period of moong bean:-

मूग बियाणे जून ते जुलै महिन्यात पावसाळ्यात किंवा ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर महिन्यात रब्बी हंगामात पेरले जातात.

मूग बियाण्यांचे प्रकार Varieties of Mung seeds:-

मूग बीन्सचे अनेक प्रकार उपलब्ध आहेत, प्रत्येकाची वेगळी वैशिष्ट्ये आणि वाढत्या परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची क्षमता आहे. मूग बीनच्या काही सामान्य प्रकारांमध्ये हे समाविष्ट आहे.

  • पुसा रत्न
  • पुसा विशाल
  • पंत मूंग 2
  • पंत मूग 1
  • आझाद मूंग 1
  • आझाद मूंग 2

मुग लागवड Mung cultivation:-

Mung cultivation
Mung cultivation

मुगाच्या लागवडीसाठी पुरेसे आणि वेळेवर सिंचन महत्वाचे आहे. पाणी साचणे टाळा, कारण मूग मुळांच्या कुजण्यास अतिसंवेदनशील आहे. मूग बियाणे लागवडीपूर्वी 24 ते 48 तास भिजत ठेवावे. यामुळे बियाण्याची उगवण क्षमता वाढते. भिजवलेल्या बियाण्यांना 2 ते 3 ग्रॅम थायरम प्रति किलो बियाणे या प्रमाणात बुरशीनाशकाने उपचार करणे आवश्यक आहे.बियाणे 4 ते 5 सेमी खोल पेरले जातात.

मूग पिकाला पाण्याचा चांगला निचरा होणे आवश्यक आहे. त्यामुळे जमिनीत ओलावा टिकून राहण्यासाठी पिकांना हलके पाणी देणे आवश्यक आहे. मुग पिकांना फुले येण्याच्या वेळी आणि दाणे तयार होण्याच्या वेळी जास्त प्रमाणात पाणी देणे आवश्यक असते. यासोबतच मूग पिकाला खते देणे आवश्यक आहे.

हे पीक नायट्रोजन, फॉस्फरस आणि पोटॅश या खतांचा चांगला प्रतिसाद देते. हे पीक पेरणीपूर्वी 50 किलो नत्र, 25 किलो फॉस्फरस आणि 25 किलो पोटॅश प्रति हेक्टर या प्रमाणात द्यावे.मूग पिकाला वेळोवेळी तण काढणे आवश्यक आहे. तण पिकांना अन्न आणि पाणी पुरवतात, ज्यामुळे पिकांची वाढ खुंटते. तणांचा बंदोबस्त करण्यासाठी 2 ते 3 वेळा कोळपणी करणे आवश्यक आहे.

कीड आणि रोग व्यवस्थापन Pest and Disease Management:-

मूग पिकाला अनेक रोग आणि किडींचा प्रादुर्भाव होतो. या रोगांमध्ये मूग मोज, पानातील ठिपके, मूग उवा, मूग कोळी इत्यादींचा समावेश होतो. या किडींचा बंदोबस्त करण्यासाठी कीटकनाशकांची फवारणी करणे आवश्यक आहे. नैसर्गिक शिकारी आणि योग्य कीटकनाशकांच्या वापरासह एकात्मिक कीड व्यवस्थापन पद्धती वापरल्या पाहिजेत.

मूग काढणी Mung bean harvesting:-

मूग पीक पेरणीनंतर सुमारे 60-90 दिवसांत कापणीसाठी तयार होतात, विविधता आणि वाढत्या परिस्थितीनुसार. शेंगा पिवळ्या आणि कोरड्या झाल्यावर काढणी करा. जास्त पिकणे टाळा, कारण यामुळे बियाणे तुटून पडू शकते.कापणी केलेल्या पिकाचे दाणे खरडून वेगळे केले जातात.मूग हे एक महत्त्वपूर्ण पीक आहे जे भारतात मोठ्या प्रमाणात घेतले जाते. हे पीक तेल, दाळ आणि चारा यासाठी वापरले जाते. मूग पिकाची लागवड करणे सोपे आहे आणि त्याची काळजी घेणे देखील सोपे आहे. मूग पिकाला चांगला नफा मिळतो.

पीक रोटेशन peak rotation:-

पीक रोटेशन करणे आवश्यक आहे. रोग चक्र खंडित करण्यासाठी आणि मातीचे आरोग्य सुधारण्यासाठी पीक रोटेशन प्रणालीमध्ये मूग समाविष्ट केले जाऊ शकते. ते तांदूळ, गहू किंवा भाजीपाला यांसारख्या पिकांचे पालन करू शकते.

FAQ:-

मूग काढणी किती दिवसांनी करावी ?

उत्तर:- मूग पीक पेरणीनंतर सुमारे 60-90 दिवसांत कापणीसाठी तयार होतात.

मुगाच्या चांगल्या वाढीसाठी तापमान किती आवश्यक आहे ?

उत्तर:- मुगाच्या चांगल्या वाढीसाठी 25°C ते 35°C (77°F ते 95°F) दरम्यान तापमान आवश्यक आहे.

मुग लागवडीसाठी कुंड्या ची साईज किती सेमी असणे आवश्यक आहे ?

उत्तर:- कुंड्या 15 ते 20 सेमी खोल आणि 30 ते 40 सेमी रुंद असाव्यात.

मूग पेरणीचा कालावधी कोणता आहे ?

उत्तर:- मूग बियाणे जून ते जुलै महिन्यात पावसाळ्यात किंवा ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर महिन्यात रब्बी हंगामात पेरले जातात.

Leave a Comment