फणस लागवडीची संपूर्ण माहिती Jackfruit Cultivation Information In Marathi

Jackfruit Cultivation Information:- नमस्कार शेतकरी मित्रांनो…. !! आज आपण फणस या फळाबद्दल माहिती बघणार आहो. फणस एक उष्णकटिबंधीय फळझाड आहे जे भारत, दक्षिण पूर्व आशिया आणि दक्षिण अमेरिका यासारख्या उष्ण प्रदेशांमध्ये वाढते.

Jackfruit Cultivation Information
Jackfruit Cultivation Information

फणस लागवडीची संपूर्ण माहिती Jackfruit Cultivation Information

फणसाचे झाड 15 ते 20 मीटर (50 ते 70 फूट) उंच वाढते आणि मोठ्या, कडक, चमकदार हिरव्या पानांची 6 ते 8 इंच लांबी असते. फणसाची फळे मोठी आणि भारी असतात, प्रत्येकी 10 ते 50 किलो वजनाची असू शकतात. फणसाच्या फळांचा उपयोग अनेक प्रकारच्या खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो, जसे की हलवा, पुडिंग, पापड, बिस्किटे आणि केक.

फणसाच्या झाडाची लाकूड मजबूत आणि टिकाऊ असते आणि फर्निचर, बांधकाम साहित्य आणि कागद बनवण्यासाठी वापरली जाते. फणस खाल्याने त्याच्या चांगल्या खाद्यद्रव्ये आपल्याला मिळतात. फणसाचे फळे कच्चे किंवा पिकलेले खाल्ले जाऊ शकतात.त्याच्या उत्तम गुणस्तरामुळे जाकफ्रूटला ‘फ्रूट ऑफ ऑल फ्रूट्स’ हा उपनाम दिलेला आहे. या लेखात, आपल्याला फणस चांगल्या प्रकारे वाढविण्याच्या आणि काढण्याच्या माहितीसह थोडीसी मदत करू.

योग्य जमीन व हवामान:-

फणसची झाडे उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय हवामानात वाढतात. त्यांना उबदार तापमान आवश्यक आहे आणि दंव चांगले सहन करत नाही. वाढीसाठी इष्टतम तापमान श्रेणी 25°C ते 35°C (77°F ते 95°F) दरम्यान लागतो. फणसची झाडासाठी जमिनीमध्ये चांगली सुपीकता असलेल्या व चांगल्या पाण्याचा निचरा होणारी जमीन पसंत करतात. झाडासाठी वालुकामय चिकणमाती किंवा चिकणमाती माती आदर्श आहे.

फणसाची लागवड करण्यासाठी पुढील गोष्टींची आवश्यकता आहे:-

  • उष्णकटिबंधीय हवामान
  • चांगली निचली जमीन
  • भरपूर सूर्यप्रकाश
  • नियमित पाणी
  • खत

बियाणे आणि बोन्डवा:-

फणस वाढवण्यासाठी, बियाणे दिलेल्या जातांमध्ये से एक निवडून घ्यावी. बियाण्याचा उंचीचा आणि दाने वाढणारा अंश असावा.
बियाण्यांची प्रक्रिया प्रायः स्थलांतर किंवा विन्यासाने होते. त्यासाठी, बियाणे धरलेल्या वनस्पतींनी सुतारू द्यावे आणि उशीरा पाण्यात ठेवाव्यात.उशीरा पाण्यात बियाण्यांची अगदी अच्छी भिजवावी. त्यानंतर, बियाण्यांच्या बोन्डव्यात अवश्य वृक्ष वाढविण्याची वेळ आहे.

फणसाची लागवड दोन प्रकारे केली जाऊ शकते:-

  • बियाणे वापरून:- बियाणे वापरून फणसाची लागवड करताना, बियाणे 1-2 इंच खोल खड्ड्यात लावले जातात. बियाणे अंकुर फुटण्यास 2-3 महिने लागतात.
  • कलम वापरून:- कलम वापरून फणसाची लागवड करताना, एक परिपक्व झाडाच्या फांदीला एका नवीन झाडावर कलम केले जाते. कलम लावल्यानंतर 2-3 महिने लागतात ते रुजण्यासाठी.

लागवड व व्यवस्थापन :-

Jackfruit Cultivation Information
Jackfruit Cultivation Information

फणस चे झाडे लावताना, त्यांच्या वाढीसाठी पुरेशी जागा प्रदान करणे आवश्यक आहे. ते मोठे झाड बनू शकतात, म्हणून झाडांमध्ये 10 ते 15 मीटर (30 ते 50 फूट) पुरेसे अंतर ठेवण्याची शिफारस केली जाते. फणसाची लागवड उन्हाळ्याच्या सुरुवातीस किंवा पावसाळ्याच्या सुरुवातीस केली जाऊ शकते.फणस च्या झाडांना नियमित पाणी पिण्याची गरज असते, विशेषतः कोरड्या काळात.

तथापि, त्यांना पाणी साचलेली माती आवडत नाही, म्हणून योग्य निचरा करणे महत्वाचे आहे.फणस ची झाडे जड खाद्य आहेत. वाढत्या हंगामात सेंद्रिय कंपोस्ट किंवा संतुलित खताचा वापर केल्यास निरोगी वाढ आणि फळांच्या विकासास चालना मिळते.झाडाला आकार देण्यासाठी, मृत किंवा रोगट फांद्या काढून टाकण्यासाठी आणि छतातील हवेचा प्रवाह सुधारण्यासाठी छाटणी आवश्यक आहे.

फणसाची लागवड केल्यानंतर, झाडाच्या योग्य वाढीसाठी पुढील गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे:-

  • झाडाला भरपूर सूर्यप्रकाश द्या.
  • झाडाला नियमितपणे पाणी द्या.
  • झाडाला दरवर्षी 2-3 वेळा खत द्या.
  • झाडाला कोणत्याही रोग किंवा किडीपासून वाचवा.
  • फणसाचे झाड साधारणपणे 3-4 वर्षांनी फळ देऊ लागते. एक झाड दरवर्षी 100 ते 200 फळे देऊ शकते. फणसाच्या फळांचा काढा नोव्हेंबर ते जून या काळात केला जातो.

कीड आणि रोग व्यवस्थापन:-

फणसाच्या झाडांवर परिणाम करू शकणार्‍या सामान्य कीटकांमध्ये फळांच्या माश्या, ऍफिड्स आणि मेलीबग्स यांचा समावेश होतो. नियमित तपासणी आणि आवश्यक असल्यास, योग्य कीटकनाशकांचा वापर या कीटकांचे व्यवस्थापन करण्यास मदत करू शकते. ऍन्थ्रॅकनोज आणि लीफ स्पॉट सारखे रोग देखील दमट परिस्थितीत समस्याग्रस्त असू शकतात. योग्य स्वच्छता आणि बुरशीनाशक उपचार त्यांचा प्रसार रोखण्यास मदत करू शकतात.

कापणी:-

फणसाची झाडे लागवडीनंतर 3 ते 4 वर्षांनी फळ देण्यास सुरुवात करतात. फळ परिपक्व झाल्यावर कापणी केली जाते आणि विविधतेनुसार त्वचा हिरव्या ते पिवळ्या किंवा तपकिरी रंगात बदलते. झाडाला इजा होऊ नये म्हणून धारदार साधनांचा वापर करून फळांची काळजीपूर्वक काढणी करावी.

उपयोग:-

फणस हे विविध पाककृतींसह एक बहुमुखी फळ आहे. त्याचे पिकलेले मांस गोड फळ म्हणून ताजे खाल्ले जाऊ शकते, तर कच्च्या मांसाचा वापर त्याच्या पोत आणि तटस्थ चवमुळे शाकाहारी आणि शाकाहारी पदार्थांमध्ये मांसाचा पर्याय म्हणून केला जातो. फणसाच्या बिया शिजवूनही खाता येतात.

फणस लागवड एक फायदेशीर व्यवसाय असू शकते. फणसाची फळे बाजारात चांगली किंमत मिळतात. तसेच, फणसाच्या झाडाच्या लाकडाचाही चांगला बाजारभाव आहे.मला आशा आहे की ही माहिती उपयुक्त आहे. कृपया मला कळवा तुम्हाला आणखी काही प्रश्न असल्यास.

FAQ:-

फणसाच्या झाडाला फळे कधी लागतात ?

उत्तर:- फणसाची झाडे लागवडीनंतर 3 ते 4 वर्षांनी फळ देण्यास सुरुवात करतात.

फणसाच्या झाडाला दरवर्षी किती वेळा खते द्यावे लागतात ?

उत्तर:- फणसाच्या झाडाला झाडाला दरवर्षी 2-3 वेळा खत द्या.

फणसाची झाडे लावत असताना झाडामध्ये किती अंतर असणे गरजेचे आहे ?

उत्तर:- फणसाची झाडे लावत असताना झाडांमध्ये 10 ते 15 मीटर (30 ते 50 फूट) पुरेसे अंतर ठेवण्याची शिफारस केली जाते.

फणसाची झाडे लावत असताना हवामान कसा असणे गरजेचे आहे ?

उत्तर:- फणसची झाडे उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय हवामानात चांगल्याप्रकारे वाढतात.

Leave a Comment