केळी लागवडीची संपूर्ण माहिती Banana Cultivation Information In Marathi

Banana Cultivation Information:- नमस्कार शेतकरी मित्रांनो Krushimadat या वेबसाईट वर आपले स्वागत आहे. केळी हे सर्वात जास्त खाल्ल्या जाणाऱ्या फळांपैकी एक आहे. केळी खाल्यामुळे आपल्या आहारातील फायबर, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे, विशेषत: पोटॅशियमचे महत्त्वपूर्ण स्त्रोत प्रदान करते.

हे पीक प्रामुख्याने उष्ण आणि दमट हवामानासाठी प्राधान्य दिल्याने उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय प्रदेशात वाढतात.केळी ही उष्ण कटिबंधातील एक प्रमुख फळपीक आहे. महाराष्ट्रात केळीचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणात घेतले जाते.

केळी लागवडीची संपूर्ण माहिती Banana Cultivation Information:-

Banana Cultivation Information
Banana Cultivation Information

केळीची लागवड कोणत्याही हंगामात करता येते, परंतु पावसाळा आणि हिवाळा हे दोन हंगाम केळी लागवडीसाठी सर्वोत्तम मानले जातात. जगभरात केळीच्या असंख्य प्रकारांची लागवड केली जाते. कच्ची केळी अनेकदा स्वयंपाकासाठी सुद्धा वापरली जातात. केळी ताजी खाऊ शकतात, विविध पदार्थांमध्ये जोडली जाऊ शकतात किंवा केळी चिप्स, केळी प्युरी आणि केळीचे पीठ यासारख्या उत्पादनांमध्ये प्रक्रिया केली जाऊ शकतात. केळीमध्‍ये कर्बयुक्‍त पदार्थचा १५ ते २०% टक्‍के साखर असते. केळीची संपूर्ण माहिती खाली दिलेली आहे.

हवामान व जमीन:-

केळी साठी हवामान हे १२ ते ४० डिग्री सेल्सियस असावा. यामुळे फळाची वाढ हि लवकर होणार व झाडाला फळे लवकर लागणार. केळी लागवड करताना जमीन मध्यम ते कसदार, भारी आणि पाण्याचा चांगला निचरा असलेली राहली तर चांगले राहणार व पीकासाठी योग्य असनार. जमीन तयार करत असताना त्या जमिनीची चांगल्याप्रकारे नांगरणी व वखरणी करणे गरजेचे आहे. तरच जमिनीमध्ये सुपीकता टिकून राहणार.

जमिनीची जितकी आपण मशागत करणार तीतकी जमीन चांगली होणार. जमिनीची नांगरणी झाल्यावर शेवटच्या नांगरणीच्या वेळी 10 टन चांगले कुजलेले शेण किंवा कुजलेले शेण मातीत मिसळावे. यामुळे जमीन चांगली होणार व भरपूर उत्पन्न होणार. जमिनीचा सामू ६.५ ते ८ दरम्यान असावा. जमिनीत क्षारयुक्त माती, खडू व चुनखडी जमीन असल्यास अशा जमिनीत केळीची लागवड करू नये.

केळी 78°F ते 86°F (25°C ते 30°C) तापमानासह उबदार हवामानात वाढतात आणि भरपूर सूर्यप्रकाशाची आवश्यकता असते. केळीच्या रोपासाठी हवामान खूप उष्ण असल्यास केळीची वाढ खुंटते आणि केळीची पाने पिवळी पडतात. शेतकऱ्याला केळी पिकासाठी जर जमीन व हवामानाने सात दिली तर भरपूर उत्पादन काढू शकतो.

केळीच्या काही प्रमुख वाणांना महाराष्ट्रात लागवड केली जाते:-

  • श्रीमंती
  • ग्रँड नैन
  • फुले प्राइड
  • सफेद वेलची
  • हरसाल
  • महालक्ष्मी
  • अर्धापुरी

केळीची लागवड दोन प्रकारे करता येते:-

  • मुनवे लागवड :- मुनवे लागवड ही केळीची सर्वात सामान्य लागवड पद्धत आहे. या पद्धतीमध्ये, निरोगी आणि जातिवंत मुनवे निवडून लागवड केली जाते.
  • कंद लागवड :- कंद लागवड ही एक नवीन पद्धत आहे. या पद्धतीमध्ये, केळीच्या कंदांना टिश्युकल्चर पद्धतीने वाढवले जाते आणि नंतर लागवड केली जाते. या पद्धतीमुळे केळीच्या उत्पादनात वाढ होते आणि रोगांचा प्रादुर्भाव कमी होतो.

केळीची लागवड करताना पुढील बाबींवर लक्ष देणे आवश्यक आहे:-

  • लागवड अंतर
  • खते आणि पाणी व्यवस्थापन
  • कीड नियंत्रण
  • केळीची लागवड केल्यापासून 18 ते 24 महिन्यांमध्ये फळे तयार होतात. केळीच्या फळांना चांगली किंमत मिळते, त्यामुळे केळी लागवड हा एक फायदेशीर व्यवसाय आहे.

केळीची लागवड

केळीची लागवड
केळीची लागवड

केळीची लागवड विविध आणि स्थानिक परिस्थितीनुसार सुमारे 6 ते 10 फूट अंतरावर केळीची लागवड छिद्रांमध्ये किंवा खंदकांमध्ये केली जाते. केळीला त्यांच्या उच्च पोषक मागणीमुळे नियमित खत घालावे लागते. पोटॅशियमचे प्रमाण जास्त असलेले संतुलित खत फळांच्या विकासासाठी फायदेशीर आहे. खत किंवा कंपोस्ट देखील वापरता येते. चांगल्या वाढीसाठी आणि फळांच्या विकासासाठी पुरेसा पाणीपुरवठा महत्त्वाचा आहे.

ठिबक सिंचन किंवा बेसिन सिंचन पद्धती सामान्यतः वापरल्या जातात. केळीच्या झाडाभोवती पालापाचोळा लावल्याने जमिनीतील ओलावा टिकून राहण्यास, तण दाबण्यास आणि जमिनीचे तापमान समतोल राखण्यास मदत होते. तण ही केळीच्या झाडांशी पोषक आणि पाण्यासाठी स्पर्धा करू शकतात, त्यामुळे योग्य तण व्यवस्थापन आवश्यक आहे. छाटणीमध्ये केळीची जुनी आणि रोगट पाने काढून टाकता. जेणेकरून हवेचा प्रवाह चांगला राहावा आणि छतमध्ये कीटक आणि रोगांची निर्मिती रोखता येईल.

केळी लागवड करताना दोन झाडामधील अंतर हे 1.50 ते 2 मीटर पर्यंत ठेऊ शकता. केळी चे झाड मोठे झाले व त्याला फळे लागायला सुरुवात झाली कि केळी कडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. जेव्हा केळी पिकायला सुरुवात होतात तेव्हा पूर्णपणे तयार झालेला घड तीन ते चार दिवसांत पूर्ण पिकतो.

कीटक आणि रोग:-

केळी पिकामध्ये अनेक नवीन रोग तयार होऊ शकतात. त्यासाठी केळीची चांगल्या प्रकारे काळजी घेणे गरजेचे आहे. केळी भुंगे, नेमाटोड्स आणि पनामा रोग आणि ब्लॅक सिगाटोका यांसारख्या बुरशीजन्य रोगांसह विविध कीटक आणि रोगांसाठी केळी संवेदनशील असतात. उत्पादनाचे महत्त्वपूर्ण नुकसान टाळण्यासाठी नियमित देखरेख आणि योग्य नियंत्रण उपाय आवश्यक आहेत. एकात्मिक कीड व्यवस्थापन (IPM) धोरणे सामान्यतः रासायनिक कीटकनाशकांवर जास्त अवलंबून न राहता कीटक नियंत्रित करण्यासाठी वापरली जातात.

FAQ:-

केळी लागवड करताना दोन झाडातील अंतर किती असावे ?

उत्तर:- केळी लागवड करताना दोन झाडामधील अंतर हे 1.50 ते 2 मीटर पर्यंत ठेऊ शकता.

केळीची लागवड किती प्रकारे करता येते ?

उत्तर:- केळीची लागवड दोन प्रकारे करता येते.

केळीसाठी हवामान किती डिग्री सेल्सियस असावा?

उत्तर:- केळी साठी हवामान हे १२ ते ४० डिग्री सेल्सियस असावा.

केळीची लागवड कोणत्या हंगामात केली जाते ?

उत्तर:- केळीची लागवड कोणत्याही हंगामात करता येते, परंतु पावसाळा आणि हिवाळा हे दोन हंगाम केळी लागवडीसाठी सर्वोत्तम मानले जातात.

Leave a Comment